مصطفى النوراني الاردبيلي
470
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
قير نصر بن سويد گويد : موسى بن جعفر عليه السلام از پدرش امام باقر عليه السلام نقل مىكند : براى بريدگى ، قير تازه و به همان اندازه پيه تازه بُز كه در پارچه تازه يا در ظرف سفالى تازهاى ريخته آن را روى چند آجر گذاشته زيرش آتش ملايم روشن كنند و از اول صبح تا عصر بجوشد ، بعد كتان كهنه برمىدارى و قير را بر آن مىمالى و بر روى زخم مىگذارى و اگر زخم گودى زيادى داشته باشد ، كتان را به كنار پيچيده قير را روى زخم مىريزند ، سپس فتيله را روى آن وارد مىكنند . « 1 » قير جسم جامد غير متبلور سياه رنگى است كه سطح شكستگى آن مانند شيشه ناصاف است و در اماكن نفتى قديمى يافت مىشود . تركيب قير همان تركيبات هيدروكربورهاى نفت است كه در نتيجه اكسيداسيون حالت جمود پيدا كرده است . قيرهاى طبيعى به موميايى و زفت رومى نيز ناميده مىشوند . « 2 » قير چيزى است سياه رنگ مايل به سرخى كه از زمين با آب گرم از چشمه مىجوشد و در بلده هيت و نواحى آن كه بر كنار شط فرات واقع است ، زياد وجود دارد و آن در هنگام بر آمدن سيال مىباشد و بعد از ماندن زمانى سخت مىگردد و بعضى مردم براى آنكه زود صلب و قابل آن گردد كه بر كشتيها و ديوارها و صحن حمامها و حوضها بمالند . سيال آن با خاك براى صلابت قوت ، قبض آن متوسط و تحليل آن زياده خائيدن آن منضج اخلاط لزجه و جالى رطوبت رقيقه از دماغ مىباشد . « 3 » قيره در كوههاى كرمانشاه و كردستان گياهى مىرويد كه به آن قيره يعنى « فريادرس » مىگويند . اهالى محل براى اين گياه خواص زيادى قائل هستند و آن را مفيدتر از چوب چينى ( ژين سنگ ) مىدانند . براى فشار خون اورهاى ، كم خونى ، تقويت قواى جنسى ، رفع سوء هاضمه و تسكين آلام مفيد است . « 1 »
--> ( 1 ) - طب الائمه ، ص 139 . ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2764 . ( 3 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 321 . ( 1 ) - كتاب طبّ سنّتى ايران ، ص 86 .